WCAG 2.2, web sitelerinin engelli kullanıcılar için nasıl erişilebilir yapılacağını anlatan uluslararası yönergelerin en güncel sürümü. 5 Ekim 2023’te W3C Tavsiyesi olarak yayımlandı; dokuz yeni başarı kriteri getirdi, bir maddeyi de kaldırdı. Bu yazıda neyin değiştiğini, kimin işine yaradığını ve sitenizde nereden başlamanız gerektiğini sade bir dille anlatıyoruz.
WCAG nedir?
WCAG (Web Content Accessibility Guidelines, Web İçeriği Erişilebilirlik Yönergeleri), World Wide Web Consortium (W3C) tarafından hazırlanan ve dünyada erişilebilirliğin ortak ölçüsü kabul edilen bir standarttır. Yönergeler dört ilke üzerine kuruludur: içerik algılanabilir, işletilebilir, anlaşılabilir ve sağlam olmalıdır.
Her ilkenin altında test edilebilir “başarı kriterleri” bulunur. Kriterler üç seviyeye ayrılır: A (en temel), AA (yasaların ve kurumların genelde istediği seviye) ve AAA (en ileri). Bir sitenin “WCAG 2.2 AA uyumlu” olması, A ve AA seviyesindeki tüm kriterleri karşıladığı anlamına gelir.
Neden yeni bir sürüm çıktı?
WCAG 2.1, 2018’de mobil kullanım ve az gören kullanıcılar için önemli eklemeler yapmıştı. 2.2 ise özellikle üç gruba odaklanıyor: bilişsel ve öğrenme güçlüğü yaşayanlar, motor becerileri sınırlı olanlar ve klavyeyle ya da sesli komutla gezinenler. Yeni kriterlerin çoğu, günlük hayatta sık karşılaşılan küçük ama can sıkıcı engelleri hedefliyor: yapışkan bir bandın arkasında kaybolan odak, parmakla tutturulması zor küçük butonlar, ezberlenmesi gereken şifre bulmacaları gibi.
Dokuz yeni başarı kriteri
Odak görünürlüğü
- 2.4.11 Odak gizlenmemeli (en az), AA: Klavyeyle bir öğeye gelindiğinde o öğe, yapışkan başlık, çerez bandı ya da sohbet kutusu gibi sitenin kendi içeriği tarafından tamamen örtülmemeli; en azından bir kısmı görünmeli.
- 2.4.12 Odak gizlenmemeli (gelişmiş), AAA: Aynı kuralın sıkı hâli; odaktaki öğenin hiçbir kısmı örtülmemeli.
- 2.4.13 Odak görünümü, AAA: Odak göstergesi yeterince büyük (en az 2 CSS piksel kalınlığında bir çevre) olmalı ve odaklı ile odaksız hâl arasında en az 3:1 kontrast bulunmalı.
Dokunma ve fare kullanımı
- 2.5.7 Sürükleme hareketleri, AA: Sürükleyerek yapılan her işlem (kaydırıcı, sıralama, harita) tek bir tıklama ya da dokunmayla da yapılabilmeli. Titreme ya da kas güçsüzlüğü olan kullanıcılar için sürüklemek çoğu zaman imkânsızdır.
- 2.5.8 Hedef boyutu (en az), AA: Tıklanabilir alanlar en az 24 × 24 CSS piksel olmalı. Daha küçükse çevresinde yeterli boşluk bırakılmalı. Cümle içindeki bağlantılar, tarayıcının kendi kontrolleri ve boyutu yasal ya da işlevsel olarak zorunlu öğeler bu kuralın dışında.
Yardım, formlar ve giriş
- 3.2.6 Tutarlı yardım, A: Sitede iletişim bilgisi, canlı destek ya da SSS gibi bir yardım yolu birden fazla sayfada yer alıyorsa her sayfada aynı sırada ve aynı yerde bulunmalı.
- 3.3.7 Tekrarlı giriş, A: Bir süreç içinde daha önce girilen bilgi tekrar istenmemeli; otomatik doldurulmalı ya da seçilebilir olmalı. Örneğin teslimat adresi, fatura adresi için “aynı” seçeneğiyle sunulmalı.
- 3.3.8 Erişilebilir kimlik doğrulama (en az), AA: Giriş yapmak için bir şeyi ezberlemek, kopyalamak ya da bulmaca çözmek gibi bilişsel bir test zorunlu olmamalı. Şifre yöneticilerinin çalışması ve şifrenin yapıştırılabilmesi bu kriteri karşılamanın en kolay yolu.
- 3.3.9 Erişilebilir kimlik doğrulama (gelişmiş), AAA: Aynı kuralın sıkı hâli; resim tanıma gibi istisnalara da izin verilmez.
Kaldırılan madde: 4.1.1 Ayrıştırma
WCAG 2.2, eski sürümlerdeki 4.1.1 Ayrıştırma (Parsing) kriterini “eskimiş” sayarak kaldırdı. Bu kriter, HTML kodundaki kapanmamış etiketler ya da tekrarlanan kimlikler gibi hataları denetliyordu. Bugün tarayıcılar bu hataları kendileri tolere ediyor, yardımcı teknolojiler de kodu doğrudan değil tarayıcı üzerinden okuyor. Gerçek bir sorun yaratan hatalar zaten 1.3.1 (Bilgi ve ilişkiler) ve 4.1.2 (Ad, rol, değer) kriterleri kapsamında yakalanıyor.
2.1 ile uyumlu mu?
Evet. W3C’ye göre WCAG 2.2’ye uyan bir içerik WCAG 2.1’e ve 2.0’a da uyar. Mevcut kriterler değişmedi; yalnızca yenileri eklendi ve 4.1.1 çıkarıldı. Bu yüzden 2.1 AA’yı hedefleyen bir site için 2.2’ye geçmek, sıfırdan başlamak değil, birkaç yeni kontrol eklemek demek.
WCAG 2.2 ayrıca ISO/IEC 40500:2025 adıyla uluslararası bir ISO standardı olarak da kabul edildi. Avrupa Erişilebilirlik Yasası gibi düzenlemeler bugün çoğunlukla WCAG 2.1 AA seviyesini referans alıyor; ancak 2.2’ye uyan bir site bu gereklilikleri de karşılamış olur ve bir sonraki güncellemeye hazırdır.
Sitenizde nereden başlamalı?
- Klavyeyle gezinin. Sayfada Tab tuşuyla ilerleyin; odak her zaman görünüyor mu, yapışkan menü ya da çerez bandı odaklı öğeyi örtüyor mu?
- Küçük hedefleri bulun. Sosyal medya ikonları, kapatma (×) butonları, sayfa numaraları ve form içindeki küçük ikonlar en sık 24 pikselin altında kalan öğelerdir.
- Sürüklemeye alternatif ekleyin. Kaydırıcılara ok butonu, sıralanabilir listelere “yukarı / aşağı taşı” seçeneği koyun.
- Giriş akışınızı kontrol edin. Şifre alanına yapıştırma engellenmemeli, şifre yöneticileri çalışmalı; doğrulama için bulmaca yerine e-posta bağlantısı ya da tek kullanımlık kod gibi seçenekler sunulmalı.
- Formlarda tekrarı azaltın. Ödeme ve kayıt adımlarında aynı bilgiyi iki kez istemeyin.
- Yardım bağlantılarını sabitleyin. İletişim ya da destek linki her sayfada aynı yerde dursun.
GoWay nasıl yardımcı olur?
GoWay erişilebilirlik aracı, ziyaretçilerinizin yazı boyutunu, kontrastı, satır aralığını ve imleç boyutunu kendi ihtiyacına göre ayarlamasını sağlar. Panelinizdeki erişilebilirlik puanı ise sitenizi her hafta otomatik olarak tarar ve WCAG ihlallerini A, AA ve AAA seviyelerine göre listeler. Otomatik testler her sorunu yakalayamaz; yukarıdaki kontrolleri ekibinizle birlikte yapmanızı, ayrıntılı bir yol haritası için de erişilebilirlik raporunu incelemenizi öneririz.
Kaynak: W3C Web Accessibility Initiative, “What’s New in WCAG 2.2” ve WCAG 2.2 Tavsiyesi (w3.org/WAI).